نسبت و رابطه دانش فقه و علم اخلاق از منظر فیض کاشانی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شهید مطهری، تهران، ایران

چکیده

ملا محسن فیض کاشانی از عالمان بزرگ اسلامی است که در زمینه دانش فقه و علم اخلاق دارای آثار
گرانقدری است. وی علم اخلاق را علم به احوال قلب از خصلتهای پسندیده و ناپسندیده آن میداند و علم فقه
را علم به کیفیت عبادتهای مشروعه و علم به حکمهای مضبوطه از حلال و حرام در همه کسبها و معاملات
تعریف کرده است. وی برخلاف غزالی که فقه را علم دنیا میشمرد آن را علم الهی می داند که مانند علم
اخلاق باید علم آخرت تلقی شود. فیض بر پیوند وثیق بین ایندو دانش در موضوع، غایت و روش فهم آموزهها
از کتاب و سنت تأکید میورزد و ضمن شناسائی اسرار و حکَم اخلاقی، معنوی و عرفانی احکام شرعی در
نگاشتههای فقهی خود آنها را ارایه میدهد. لذا رویکرد اخلاقی به گزاره های فقهی از مهمترین مشخصه برخی
از آثار فقهی او به شمار میآید. فیض معتقد است که فقه تشخیص عمل طاعت و معصیت را به مکلّف اعطا
مینماید و عمل به آن، موجب پرورش فضایل اخلاقی و دستیابی به کشف عینی حقیقت می شود . از طرف
دیگر اخلاق نیز در وصول به مقاصد تشریع احکام فقهی مکلّف را یاری میدهد و گذر او را از ظاهر به باطن
احکام شرعی، میسر میسازد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Proportion and Relation of Jurisprudence to Ethics from the Perspective of Fayd Kāshānī

نویسنده [English]

  • Seyd Abolghasem Naghibi
چکیده [English]

Fayd kāshānī, the outstanding Muslim scholar, who has written significant
works on jurisprudence and ethics. He defines ethics as the discipline
discussing various states of the heart including its praiseworthy and
blameworthy qualities. He also defines jurisprudence as the discipline of
studying the quality of legal devotional acts and that of knowing definite
regulations concerning the lawful and forbidden in all businesses and
transactions. Unlike GhazālÐ who counts jurisprudence as a worldly
discipline, Fayd considers it a divine one next to ethics serving one's
hereafter interests. He emphasizes the firm link between these two
disciplines in subject, goal, and the method of perception of teachings
from the Quran and the Sunna. Identifying the ethical, spiritual, and
mystical secrets or wisdoms of legal regulations, Fayd presents them in
his jurisprudential writings. Thus, ethical approach towards jurisprudential
propositions is considered one of the most significant qualities of some of
his jurisprudential works. Fayd holds that jurisprudence gives the fully
capable of religious obligations the perception of act of obedience from
that of disobedience practicing which would cherish moral virtues and
access to realities. On the other hand, ethics also helps the fully capable of
religious obligations with finding the purpose of institution of legal
regulations, and with reaching the inward of legal rules after perceiving
the outward

کلیدواژه‌ها [English]

  • Jurisprudence
  • Ethics
  • Islamic Sciences
  • Fayd Kāshānī
  • Proportion
  • Relation