ماهیت حکم شرعی از منظر حضرت امام خمینی(ره

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش آموخته دکتری رشته فقه و حقوق اسلامی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران ، ایران

چکیده

بحث از ماهیت حکم شرعی از مبادی تصوری علم اصول است. اختلاف دیدگاهها در مورد ماهیت
حکم شرعی، در جهتگیریهای اصولی در مباحث مختلف علم اصول مؤثّر است. در تعریف حکم دو
دیدگاه عمده بین علمای اصول وجود دارد؛ برخی حکم را امری اعتباری و جعلی میدانند که در
عالم واقع ما بازایی ندارد و برخی نیز آن را امری تکوینی میدانند. تعاریف اصولی ها از حکم، عمدتاً
ناظر به یکی از مقدمات یا مراحل مختلف حکم، شامل: مصالح و مفاسد، اراده، انشا، اعتبار و خطاب
است. برخلاف کسانی که حکم شرعی را امری واقعی تلقّی نمود هاند، حکم از نگاه امام خمینی امری
اعتباری و از مجعولات شرعی است که فقط دارای دو مرتبهی انشا و فعلیت است. ایشان تعریف حکم
به اراده و مصالح و مفاسد را نپذیرفتهاند و معتقدند این امور واقعی مقدمات حکم هستند. همچنین
تقسیم اراده به ارادهی تکوینی و تشریعی را صحیح ندانسته و معتقدند که ارادهی شارع در تشریعیات
نیز به جعل قانون تعلّق گرفته است، نه به انجام تکلیف توسط مکلّفین. در این مقاله تعاریف مختلف
حکم و برخی نظرات مشهور در مورد ماهیت انشا و اعتبار مورد بررسی قرار گرفته و دیدگاه امام (ره)
در مورد حکم شرعی نیز با سایر تعاریف مورد تطبیق و مقایسه قرار گرفته است. مراتب چهارگانهای
که برای احکام شرعی بیان شده، مورد نقد قرار گرفته و در پایان به جمع بندی و بیان نتایج بحث
پرداختهایم

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Imam Khomeini’s View Point about the Nature of Religious Rule

نویسنده [English]

  • Ahmadreza Tavakoli
دانش آموخته دکتری رشته فقه و حقوق اسلامی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران ، ایران
چکیده [English]

Discussion about the nature of religious rule is from imaginary
manners of principles Knowledge . Differences of attitudes
about the nature of religious rule affect basic orientations in
different discussions of principles Knowledge .
There are tow important attitudes about rule definition among
principles scholars . Some believe rule is a falsified and
conventional thing that does not have instance in the real
world and others believe it is a real and incipient thing . Rule
definition according to principles scholars contain one of
introductions and different stage of the rule including interests
and mischiefs , creation , volition , legality and accosting .
In contrast to some scholars who consider religious rule as a
real thing , Imam Khomeini considers rule as a conventional
thing and religious forgery that has just tow degrees of
creation and reality . He has not accepted the definition of the
rule in terms of volition , interests and mischiefs and he
believes these real thing are the introductions of the rule . He
has refused the division of the volition within religious and
incipient volition . He believes the volition of lawgiver about
religious things belongs to the fabrication of the law not to
doing duty by obligated people . In this thesis , different
definitions of the rule and some famous attitudes about the
nature of the creation and convention have been investigated
and the attitude of Imam Khomeini about religious rule has
been compared with other definitions .
Four fold degrees of religious rule have been criticized and
finally , the results of the discussion have been offered .

کلیدواژه‌ها [English]

  • Volition
  • Convention
  • creation
  • Fabrication (falsification)
  • Rule